Η Μαρία Δήμα, Senior Façade Engineer στην Eckersley O’Callaghan και ιδρυτικό μέλος του Society of Facade Engineering Greek Hub γράφει στο περιοδικό Glass Forum για την ανακύκλωση γυαλιού από προσόψεις κτιρίων.
Η κατασκευαστική βιομηχανία, αν και διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην παγκόσμια οικονομία, αποτελεί και έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες περιβαλλοντικής υποβάθμισης. Σε διεθνές επίπεδο, ο τομέας των κτιρίων και των κατασκευών ευθύνεται για περίπου το 37% των παγκόσμιων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και σχεδόν το 50% της παγκόσμιας εξόρυξης υλικών, καταβάλλοντας σημαντικά τους φυσικούς πόρους (UNEP & GlobalABC, 2026). Είναι άρα πλέον ιδιαίτερα κρίσιμη η μείωση της σπατάλης υλικών και η προώθηση των αρχών της κυκλικής οικονομίας και βιωσιμότητας στον κατασκευαστικό τομέα.
Η ανεπαρκής διαχείριση υλικών και οι μη αποδοτικές κατασκευαστικές πρακτικές οδηγούν σε μεγάλες ποσότητες αποβλήτων κατά τη διάρκεια κατασκευής, ανακαίνισης ή κατεδάφισης κτιρίων. Από τα υλικά κατεδαφίσεων μόνο το 1% όντως επαναχρησιμοποιείται στην κατασκευή (CircoTrade, 2024). Σαφώς λοιπόν, η στροφή στην ανακύκλωση των υλικών κατασκευής πρέπει να ενθαρρύνεται και να γίνεται πιο συστηματικά. Ειδικά υλικά όπως το γυαλί, που μπορεί να ανακυκλώνεται αέναα χωρίς να υποβιβάζεται η ποιότητα του τελικού προϊόντος, πρέπει να ενταχθούν συνειδητά σε ένα οργανωμένο σύστημα ανακύκλωσης.
Υφιστάμενα κτήρια που προορίζονται για ανακαίνιση, είναι τα πλέον κατάλληλα για την ανακύκλωση υπάρχοντων υλικών κατασκευής. Οι απαιτούμενες διαδικασίες για την απομάκρυνση υλικών με στόχο την ανακύκλωσή τους διαφέρουν σημαντικά από την απομάκρυνση υλικών που προορίζονται για απόρριψη. Για το γυαλί συγκεκριμένα, η μείωση των ρυπογόνων στοιχείων πάνω στον υαλοπίνακα είναι κρίσιμη, προκειμένου το υλικό να μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην παραγωγή νέου, εξίσου δυνατού και ποιοτικού γυαλιού. Αν υπάρχει η πρόθεση να ανακυκλωθεί γυαλί από υφιστάμενο κτίριο, συνιστάται η έγακιρη επικοίνωνια με τους κατασκευαστές γυαλιού, που μπορούν να αναλαμβάνουν τον καθαρισμό και την απομάκρυνση του γυαλιού, για την επανένταξη του στις γραμμές παραγωγής τους.
Οι κατασκευαστές μπορούν επίσης να επιβεβαιώσουν ποιά γυαλιά του κτηρίου είναι όντως κατάλληλα για ανακύκλωση. Για παράδειγμα, το γυαλί εσωτερικών χρήσεων (όπως σε διαχωριστικά χώρων) θεωρείται από τα πιο εύκολα για ανκύκλωση, καθώς δεν εκτίθονται σε ρύπους. Οι υαλοπίνακες προσόψεων είναι επίσης κατάλληλοι για ανακύκλωση, αρκεί να απομακρύνονται και να αποθηκεύονται με προσοχή. Οι πυράντοχοι υαλοπίνακες και οι υαλοπίνακες με ψηφιακές εκτυπώσεις δεν θεωρούνται κατάλληλοι για ανακύκλωση.
Παρατηρούνται δύο βασικές μέθοδοι ανακύκλωσης γυαλιού από υφιστάμενα κτίρια: την απομάκρυνση του γυαλιού ως ολόκληρο υαλπίνακα ή σε θραύσματα. Στην πρώτη περίπτωση, με ειδικό εξοπλισμό, οι υαλοπίνακες απομακρύνονται από το κούφωμα, και ολόκληροι, αποθηκεύονται κατακόρυφα μέχρι να απομακρυνθούν από το κτίριο. Η μέθοδος αυτή απαιτεί αρκετό αποθηκευτικό χώρο διαθέσιμο στο εργοτάξιο, ώστε οι υαλοπίνακες να είναι προστατευμένοι και να μην σπάσουν μέχρι να απομακρυνθούν.
Αν προτιμηθεί η δεύτερη μέθοδος, οι υαλοπινακες απομακρύνονται από την πρόσοψη, τοποθετούνται οριζοντίως σε ένα προσωρινό τραπέζι μέσα στο εργοτάξιο, και σπάζονται απευθείας πάνω από αποθηκευτικούς σάκους. Η περίμετρος του υαλοπίνακα με τον αποστάτη, που συνήθως περιέχει τα περισσότερα ρυπογόνα στοιχεία, τείνει να απορρίπτεται. Η μέθοδος αυτή απαιτεί λιγότερο αποθηκευτικό χώρο στο εργοτάξιο και θεωρείται πιο γρήγορη, αλλά εστιάζει στην ανακύκλωση θραυσμάτων γυαλιού, παρά στην ενδεχόμενη επανάχρηση ολόκληρου του υαλοπίνακα.
Παρότι στην παρούσα φάση η ανακύκλωση γυαλιού από υφιστάμενες προσόψεις είναι πιο διαδεδομένη στη Βόρεια Ευρώπη, η πρόσφατη ανακαίνιση του Πύργου του Πειραιά αποτελεί παράδειγμα άξιο αναφοράς στον Ελλαδικό χώρο. Η συγκεκριμένη ανακαίνιση, καθώς είχε θέσει εξ αρχής ως προτεραιότητα την βελτιστοποίηση του περιβαλλοντικού της αντίκτυπου, ενέταξε ήδη από τη φάση του σχεδιασμού το συντονισμό της ανακύκλωσης συγκεκριμένων υλικών. Για τους υφιστάμενους υαλοπίνακες, από νωρίς στο σχεδιασμό υπήρξε επικοινωνία με κατασκευαστές γυαλιού και εν τέλει, σε συνεργασία με την Saint Gobain, 125 τόνοι γυαλιού απομακρύνθηκαν από το κτήριο και ανακυκλώθηκαν στο εργοστάσιο της εταιρείας στο Καλαράσι στη Ρουμανία. Οι υαλοπίνακες θρυματίστηκαν ήδη στο εργοτάξιο, και μεταφέρθηκαν σε σακιά, όπως φαίνεται στις φωτογραφίες.
Καθώς η διαδικασία οργανωμένης ανακύκλωσης γυαλιού από υφιστάμενα κτίρια είναι σχετικά νέα πρακτική, και απαιτεί επιπλέον συντονισμό, δεν προτείνεται ακόμα για κτίρια μικρής κλίμακας, όπου οι ποσότητες γυαλιού είναι περιορισμένες. Επιπλέον, ο συντονισμός της ανακύκλωσης γυαλιού πρέπει να γίνεται το νωρίτερο δυνατόν, ήδη κατά τη διάρκεια του σχεδιασμού της ανακαίνισης, σε συνεργασία με τους κατασκευαστές γυαλιού. Παρά τις υφιστάμενες προκλήσεις εφαρμογής, η ανακύκλωση γυαλιού από υφιστάμενα κτίρια αποτελεί μια πολλά υποσχόμενη πρακτική κυκλικής οικονομίας, συμβάλλοντας στη μείωση των αποβλήτων, στην εξοικονόμηση πρώτων υλών και στον περιορισμό του περιβαλλοντικού αποτυπώματος του κατασκευαστικού τομέα.
Bibliography
United Nations Environment Programme (UNEP), & Global Alliance for Buildings and Construction (GlobalABC). (2026). Global status report for buildings and construction 2025–2026: Building fast. Falling short. United Nations Environment Programme. https://globalabc.org/resources/publications/global-status-report-buildings-and-construction-2025-2026
CircoTrade. (2024, August 29). Retrieved from ‘Futures trading: A way to scale-up the re-use of building materials’.
*Η συνέντευξη δημοσιεύθηκε στο τεύχος 67 του περιοδικού Glass Forum στην Αλεξία Καλογεροπούλου.
Η Μαρία Δήμα σπούδασε Αρχιτέκτονας Μηχανικός στο Εθνικό Μετσόβιο πολυτεχνείο και αποφοίτησε το 2018. Συνέχισε τις σπουδές της στο TU Delft, στην Ολλανδία, όπου ολοκήρωσε το μεταπτυχιακό της στο Building Technology το 2020.
Μετά την ολοκλήσωρη των σπουδών της, ξεκίνησε να εργάζεται ως Facade Engineer στην εταιρεία Eckersley O’Callaghan με έδρα το Λονδίνο, όπου εργάζεται μέχρι και σήμερα. Έχει συμμετάσχει σε έργα στο Ηνωμένο Βασίλειο και στην Ευρώπη, αναλαμβάνοντας την τεχνική υποστήριξη, το σχεδιασμό και την αξιολόγηση της απόδοσης των προσόψεων. Μεταξύ των σημαντικότερων έργων που έχει συνεισφέρει συγκαταλέγονται ο Πύργος του Πειραιά στην Ελλάδα, το Wembley North East Lands development και το 75 London Wall στο Λονδίνο.
Παράλληλα αποτελεί μέλος της ομάδας Βιώσιμης Οικονομίας στην εταιρεία, όπου συμμετέχει στην έρευνα και προώθηση αειφόρων πρακτικών στον κατασκευαστικό τομέα.